শেহতীয়াকৈ বিশ্বৰ বহু দেশৰ মুদ্ৰানীতি সলনি হৈছে।
ফেডাৰেল ৰিজাৰ্ভ, ইউৰোপীয় চেণ্ট্ৰেল বেংক, বেংক অৱ জাপান আদিয়ে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধিৰ পৰিকল্পনা কৰিছে বা ঘোষণা কৰিছে আৰু বিশ্বৰ মুদ্ৰানীতি শিথিল কৰাৰ পৰিস্থিতি যেন ওলোটা হৈছে।
কিন্তু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভূ-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি লাঘৱ হোৱাৰ লগে লগে তেলৰ মূল্য হ্ৰাস বিশ্বৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ পৰিস্থিতিত প্ৰভাৱ পেলোৱা এটা ডাঙৰ চলকত পৰিণত হৈছে।
গতিকে, তেলৰ মূল্য হ্ৰাস পোৱাৰ পিছত দেশসমূহে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি স্থগিত ৰাখিবনে?
বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিত সোণৰ দৰে বহুমূলীয়া ধাতুৰ বিনিয়োগ মূল্য এতিয়াও আছেনে?
আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পৰা সুতৰ হাৰ কৰ্তনৰ বহু আশা থকা ফেডৰ অধ্যক্ষ ৱাৰ্ছে বজাৰখনক আচৰিত কৰি তোলা শেহতীয়া মন্তব্য। তেওঁ কয় যে ফেডাৰেল ৰিজাৰ্ভে চলিত বৰ্ষৰ অক্টোবৰৰ পূৰ্বে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰিব, বছৰটোৰ ভিতৰত সুতৰ হাৰ বৃদ্ধিৰ সম্ভাৱনা ১০০%, আৰু অহা বছৰৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকৰ পূৰ্বে দুবাৰকৈ সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে।
ইয়াৰ পূৰ্বে বেংক অৱ জাপানে ১৬ জুনত ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁলোকে নীতিগত সুতৰ হাৰ ০.৭৫%ৰ পৰা ১.০%লৈ বৃদ্ধি কৰিব।
যোৱা বছৰৰ ডিচেম্বৰৰ পিছত বেংক অৱ জাপানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰি জাপানৰ নীতিগত সুতৰ হাৰ ৩১ বছৰৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ স্তৰলৈ লৈ গৈছে।
ইয়াৰ পূৰ্বে ১১ জুনত ইউৰোপীয় কেন্দ্ৰীয় বেংকে তিনিটা মূল সুতৰ হাৰ ২৫ বেছিছ পইণ্ট বৃদ্ধি কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।
২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পিছত ইউৰোপীয় কেন্দ্ৰীয় বেংকে প্ৰথমবাৰৰ বাবে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰিছিল।ইয়াৰ উপৰিও যদিও এই মাহত অষ্ট্ৰেলিয়া, কানাডা, ছুইডেন আৰু অন্যান্য দেশৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকসমূহে “অন স্থগিত” আছে, তথাপিও তেওঁলোকে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি অব্যাহত ৰখাৰ সম্ভাৱনাও প্ৰকাশ কৰিছে।
এই দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিশ্বৰ মুদ্ৰানীতি শিথিলতাৰ পৰিস্থিতি যেন ওলোটা হৈ পৰিছে।
কিন্তু শেহতীয়াকৈ উঠা-নমাৰ মাজতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তেলৰ মূল্য তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পাইছে, বিভিন্ন দেশৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত ই এক নতুন চলকত পৰিণত হৈছে।
আমি সকলোৱে জনা কথা যে তেলৰ মূল্যবৃদ্ধি হৈছে বিভিন্ন দেশৰ এই মুদ্ৰাস্ফীতিৰ চক্ৰটোক আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তোলা অন্যতম মূল কাৰক। গতিকে তেলৰ মূল্য উচ্চতাৰ পৰা হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু নাই নেকি? এই সন্দৰ্ভত চিংহুয়া বিশ্ববিদ্যালয় পিবিচি স্কুল অৱ ফাইনেন্সৰ ফাইনেন্সিয়েল ছিকিউৰিটি চেণ্টাৰৰ বিশেষ গৱেষক মা টিয়ানপিঙে বিশ্বাস কৰে যে বৰ্তমান বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ মূল চালিকা শক্তিসমূহৰ বৃহৎ পৰিৱৰ্তন হৈছে, আৰু দেশসমূহে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।
মা টিয়ানপিঙে কয়, “আমি এতিয়া বিদ্যুৎ চালিত অৰ্থনীতি, যি পেট্ৰ’কেমিকেল বা পেট্ৰ’লিয়াম শক্তি ইন্ধন চালিত অৰ্থনীতি নহয়। তেল জ্বলাই নতুন শক্তি বেটাৰী, বৈদ্যুতিক শক্তি, লিথিয়াম, ফটোভল্টিক আৰু এআই কম্পিউটিং শক্তি লাভ কৰা নহয়, আৰু তেলৰ মূল্যই প্ৰভাৱ পেলায় ইয়াৰ প্ৰভাৱ ইমান ডাঙৰ নহয়। সেয়েহে তেলৰ মূল্য যথেষ্ট হ্ৰাস পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে যাতে দেশসমূহে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰিব নোৱাৰে।”
low.”
সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰা হ’ব নে নহয় এই বিষয়ত জাপান আৰু নিজৰ মুদ্ৰাৰ স্থিতিশীলতা বজাই ৰখাত গুৰুত্ব দিবলগীয়া অন্যান্য দেশৰ উপৰিও বিভিন্ন দেশৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকে এতিয়াও মুদ্ৰাস্ফীতিৰ তথ্য চাবলগীয়া হৈছে। বৰ্তমান আমেৰিকা, ইউৰোপীয় সংঘ, যুক্তৰাজ্যৰ দৰে প্ৰধান অৰ্থনীতিৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ মাত্ৰা নিজ নিজ লক্ষ্যতকৈ যথেষ্ট বেছি। প্ৰকৃত অভিজ্ঞতা আৰু অধিক স্পষ্ট। আমেৰিকাক উদাহৰণ হিচাপে ল’লে আগতে কেইটামান ডলাৰৰ ফাষ্ট ফুড খাদ্যৰ দাম এতিয়া দহ ডলাৰতকৈও অধিক বা আনকি ডজন ডজন ডলাৰতকৈও অধিক। চীনৰ ৰেনমিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চংইয়াং ইনষ্টিটিউট ফৰ ফাইনেন্সিয়েল ষ্টাডিজৰ গৱেষক লিউ ইঙৰ মতে সামগ্ৰিকভাৱে বিশ্বৰ বহু দেশৰ মুদ্ৰানীতি শিথিল হোৱাৰ পৰা কঠোৰ হোৱালৈকে বিভক্তি বিন্দুত উপনীত হৈছে।
লিউ ইঙে কয়: “সাধাৰণতে তেলৰ মূল্য হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত বিভিন্ন দেশৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকসমূহে সুতৰ হাৰ আক্ৰমণাত্মকভাৱে বৃদ্ধি কৰি যোৱাৰ জৰুৰীতা সঁচাকৈয়ে হ্ৰাস পাইছে, কিন্তু বিভিন্ন কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ সঁহাৰি বিচ্ছিন্ন হ’ব।
তেলৰ মূল্য হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত বিভিন্ন দেশৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকসমূহে কম বৃদ্ধি কৰিব, পিছত বৃদ্ধি পাব, আৰু বেছি সময় অপেক্ষা কৰিব, কিন্তু ইয়াৰ ফলত সুত বৃদ্ধিৰ চক্ৰটো স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে শেষ নহ’ব।” ৰেটছ। বিশেষজ্ঞসকলে আঙুলিয়াই দিয়ে যে যদিহে ফেডাৰেল ৰিজাৰ্ভ আৰু ইউৰোপীয় কেন্দ্ৰীয় বেংকে সুতৰ হাৰ একাধিকবাৰ বৃদ্ধি কৰে তেন্তে আৰএমবিৰ বিপৰীতে আমেৰিকান ডলাৰ আৰু ইউৰোৰ মূল্যবৃদ্ধিৰ চাপ পৰিব, যিয়ে মোৰ দেশৰ বৈদেশিক বাণিজ্যৰ ৰপ্তানিৰ অধিক বৃদ্ধিৰ বাবে অনুকূল হ’ব। একে সময়তে চীন আৰু বিদেশী বিত্তীয় বজাৰৰ মাজত সুতৰ হাৰৰ পাৰ্থক্য বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত মূলধনৰ বহিঃপ্ৰবাহৰ ওপৰতো হেঁচা বৃদ্ধি পাব। অৱশ্যে লিউ ইঙে কয় যে ঘৰুৱা মুদ্ৰানীতিয়ে সুতৰ হাৰ বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত ইউৰোপ, আমেৰিকা আৰু জাপানক কেৱল অনুসৰণ কৰা উচিত নহয়।
লিউ ইঙে কয়: “চীন আৰু ইউৰোপ, আমেৰিকা আৰু জাপানত বৰ্তমানৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ চক্ৰ আৰু অৰ্থনৈতিক চক্ৰ, ৰিয়েল এষ্টেট ক্ৰেডিট চক্ৰকে ধৰি, বেলেগ, গতিকে যেতিয়া বাহিৰৰ জগতখনে সুতৰ হাৰ বা উচ্চ সুতৰ হাৰ বৃদ্ধিৰ পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে চীনেও কঠোৰতাৰ দিশলৈ ধাৱমান হ’ব।
দিশৰ ক্ষেত্ৰত আমি মধ্যমীয়া শিথিলতা মানি চলিব লাগিব আৰু বাহ্যিক সুতৰ হাৰ বৃদ্ধি অনুসৰণ কৰা উচিত নহয়;
ছন্দ, আমি বানপানীৰ পৰা আঁতৰি থাকিব লাগিব আৰু অধিক সৰু-সুৰা, স্তৰযুক্ত আৰু নিখুঁত শিথিল ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।”
বহু দেশত বৃদ্ধি পোৱা সুতৰ হাৰ প্ৰেক্ষাপটত সোণৰ মূল্যৰ ধাৰাটোৱে বিশেষ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। চলিত বৰ্ষৰ মাৰ্চৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সোণৰ মূল্য নিম্নগামী হৈ উঠা-নমা কৰি এই বছৰৰ সকলো লাভ মচি পেলাইছে। সাংবাদিকৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰত বহু বিশেষজ্ঞই সোণৰ মূল্যৰ মধ্যমীয়াৰ পৰা দীৰ্ঘম্যাদী ধাৰাটোক লৈ আশাবাদী আছিল। লিউ ইঙে বিশ্লেষণ কৰিছিল যে হ্ৰস্বম্যাদীভাৱে সোণৰ মূল্যৰ নিম্নগামী চাপ সম্পূৰ্ণৰূপে উপশম হোৱা নাই, কিন্তু মধ্যম আৰু দীৰ্ঘম্যাদী ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ঋণ অধিক হৈয়েই আছে, আমেৰিকান ডলাৰৰ ঋণৰ উঠা-নমা অব্যাহত আছে, ভূ-ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তা আৰু কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ মজুতৰ বৈচিত্ৰ্য অব্যাহত আছে, গতিকে সোণৰ আবণ্টন মূল্য এতিয়াও আছে। মা টিয়ানপিঙে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছে যে অহা দুবছৰৰ পৰা তিনি বছৰত সোণৰ বিনিয়োগৰ মূল্য এতিয়াও থাকিব।
“সুতৰ হাৰৰ বজাৰখন বৃদ্ধি পাইছে।
মা তিয়ানপিঙে ক’লে।
কিন্তু কিছুমান মানুহে আঙুলিয়াই দিলে যে সোণৰ বজাৰখনে এতিয়া “কাৰিকৰী ভালুকৰ বজাৰ”ত প্ৰৱেশ কৰিছে, জল্পনা-কল্পনাৰ ধন দ্ৰুতগতিত উলিওৱা হৈছে, আৰু ভৱিষ্যতে গভীৰ মূল্য সংশোধনৰ সম্ভাৱনা আছে।
